Gramatyka: Mowa Zależna (Reported Speech)
Jak relacjonować, co ktoś powiedział? Następstwo czasów (Backshift) na egzaminie.
Mowa zależna (Reported Speech) służy do relacjonowania tego, co ktoś inny nam powiedział, bez dosłownego cytowania i bez używania cudzysłowów. Na maturze z języka angielskiego (CKE 2027), zadania z mowy zależnej to niemal pewniak w sekcji Use of English (np. transformacje ze słowem kluczem lub tłumaczenie fragmentów zdań).
[!WARNING] Aby dobrze opanować mowę zależną, musisz płynnie zamieniać nie tylko czasy gramatyczne, ale też zaimki (osoby) oraz tzw. okoliczniki czasu i miejsca. To pułapka, w którą wpada większość maturzystów!
1. Następstwo czasów (Backshift)
Główna zasada brzmi: kiedy czasownik wprowadzający (np. said, told, asked) jest w czasie przeszłym, całą wypowiedź cofamy o jeden czas w przeszłość. Traktujemy to jak przesunięcie na osi czasu.
- Present Simple -> Past Simple
- Oryginał: "I live in London," he said.
- Mowa zależna: He said (that) he lived in London.
- Present Continuous -> Past Continuous
- Oryginał: "I am reading," she said.
- Mowa zależna: She said (that) she was reading.
- Past Simple -> Past Perfect
- Oryginał: "I bought a car," John said.
- Mowa zależna: John said (that) he had bought a car.
- Will -> Would
- Oryginał: "I will help you," she promised.
- Mowa zależna: She promised (that) she would help me.
- Can -> Could
- Oryginał: "I can do it," he claimed.
- Mowa zależna: He claimed (that) he could do it.
Zmień 'I like pizza' na mowę zależną:
Jak przekształcisz zdanie, które już jest w przeszłości?
Tom said: 'I lost my keys yesterday.' - jak to zdanie będzie wyglądać w mowie zależnej?
2. Zmiana zaimków (Pronouns)
Podczas relacjonowania musisz spojrzeć na sytuację z logicznego punktu widzenia. Jeśli Anna mówi "I love my dog", w mowie zależnej musisz to zmienić na "Anna powiedziała, że ONA kocha JEJ psa".
- I staje się he/she
- my staje się his/her
- we staje się they
Ułóż zdanie z mowy zależnej od 'We are doing our homework':
"Powiedzieli, że robili (wtedy) swoje zadanie."
3. Zmiana okoliczników czasu i miejsca
Skoro przekazujesz czyjeś słowa w innym czasie i często w innym miejscu, słówka takie jak "dzisiaj" czy "tutaj" tracą sens. Trzeba je odpowiednio przetłumaczyć:
- now -> then (wtedy)
- today -> that day (tamtego dnia)
- tomorrow -> the next day / the following day
- yesterday -> the day before / the previous day
- here -> there
- this -> that
[!TIP] W zadaniach z lukami na maturze, często jedna część zmiany jest już za Ciebie zrobiona. CKE może podać Ci zmieniony czas, a lukę zostawić specjalnie na słówko np. the next day. Uważaj na to!
Zmień słówko 'yesterday' w mowie zależnej:
4. Pytania w Mowie Zależnej (Reported Questions)
To najtrudniejszy element! W pytaniach zależnych nie używamy szyku pytania (znika inwersja oraz operatory do/does/did). Wracamy do szyku zdania twierdzącego (Podmiot + Orzeczenie), ale nadal cofamy czas!
Pytania z zaimkami pytającymi (Wh- questions):
- Oryginał: "Where do you live?"
- Mowa zależna: He asked me where I lived. (Znika 'do', czas się cofa).
Pytania typu Yes/No (zaczynające się od operatora): Dodajemy słówko if lub whether (czy).
- Oryginał: "Are you hungry?"
- Mowa zależna: She asked me if I was hungry.
Wybierz poprawne przekształcenie pytania.
Policeman asked: 'Where did you find this bag?'
Ułóż zdanie relacjonujące pytanie 'Do you like tea?':
"Zapytał mnie, czy lubię herbatę."